Half juli meldden de weerstations in het zuiden van het land voor de derde keer dit jaar de term "hittegolf" — na een landelijke hittegolf eind juni die de eerste sinds 2020 was en internationaal te boek staat als een van de zwaarste die West-Europa ooit trof. Bij makelaars in het hele land klinkt sindsdien dezelfde vraag tijdens bezichtigingen: is er koeling in huis? Wie nu een airco laat plaatsen, loopt al snel tegen een kluwen van regels aan die met vergunningen, geluid, de VvE en het energielabel te maken hebben, en die kluwen wordt zelden goed uitgelegd voordat de installateur al met de buitenunit onder de arm staat.
Waarom de airco dit jaar overal aan de deur klopt
Weeronline voorspelde eind juli een nieuwe kans op een regionale hittegolf, gevolgd door een zonnige en warme start van augustus, en dat past bij een patroon dat huiseigenaren dit seizoen al drie keer hebben meegemaakt. Voor woningen zonder buitenzonwering of een goed geïsoleerd dak wordt een slaapkamer van 28 graden 's avonds al snel de reden om eindelijk een offerte aan te vragen. Installateurs melden wachttijden van weken in plaats van dagen, en dat tempo zorgt ervoor dat mensen regels overslaan die ze bij een rustiger project wél hadden opgezocht.
Vergunningvrij of niet — de regel zit in de details
De basisregel staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 2.29 onder r: een buitenunit op de grond is vergunningvrij zolang hij niet hoger is dan één meter en niet groter dan twee vierkante meter. Zodra de unit tegen de gevel hangt, op het dak staat, of hoger dan één meter boven het maaiveld uitsteekt, is in veel gemeenten alsnog een omgevingsvergunning nodig — precies de plek waar een unit meestal wél terechtkomt bij een rijtjeshuis zonder tuin aan de achterkant. Bij een monument of in een beschermd stadsgezicht geldt sowieso een vergunningplicht, ongeacht de hoogte.
Gemeenten vullen dit landelijke kader elk op hun eigen manier in, en dat verschil is groter dan de meeste huiseigenaren verwachten. Utrecht meet de geluidsnorm niet op de erfgrens maar in de tuin van de buren, wat in de praktijk strenger uitpakt. Amsterdam hanteert een nachtvenster van 19.00 tot 07.00 uur waarin de norm al geldt, terwijl andere gemeenten pas vanaf 23.00 uur handhaven. Delft is de uitzondering die installateurs het vaakst vergeten: daar geldt een meldingsplicht, ook wanneer de plaatsing formeel vergunningvrij is. Rotterdam vraagt bij grotere systemen soms zelfs om een akoestisch rapport, een eis die op geen enkele standaardofferte van een installateur vermeld staat. Amersfoort schrapte dit jaar juist de leges voor de omgevingsvergunning van een warmtepomp, wat laat zien hoe snel dit soort regels per gemeente kunnen verschuiven. Bel dus vóór de bestelling met de gemeente en vraag expliciet naar de lokale aanvulling op het Bbl — een telefoontje van tien minuten voorkomt een dwangsom die in de duizenden euro's kan lopen.
De geluidsnorm in cijfers
Overdag mag een buitenunit op de erfgrens 45 decibel(A) veroorzaken, 's nachts ligt de norm rond 40 decibel(A). Een gemiddelde split-unit van een A-merk haalt op de laagste stand doorgaans 38 tot 42 decibel op een meter afstand, maar op vollast — precies op de hete avonden waarop de buren ook wakker liggen — kan dat oplopen tot boven de norm als de unit te dicht bij de erfgrens hangt. Vraag de installateur daarom altijd om het geluidsniveau op vollast, niet alleen het gemiddelde uit de folder.
Woon je in een appartement? Dan beslist de VvE mee
Een buitenunit op een balkonhek, tegen de gevel of op het platte dak van een appartementencomplex raakt bijna altijd een gemeenschappelijk bouwdeel, en dat betekent dat de Vereniging van Eigenaars vooraf toestemming moet geven. De meeste VvE's stellen eisen aan de plek, de kleur en soms aan het merk, juist om te voorkomen dat de gevel een lappendeken van verschillende units wordt. Sla deze stap niet over in de hoop dat niemand het opmerkt — een VvE kan bij een volgende ledenvergadering alsnog verwijdering eisen, en dan betaal je de installatie twee keer: één keer om te plaatsen, één keer om weg te halen.
Wat kost het, en is er nog subsidie?
Een enkele split-unit met binnen- en buitendeel, inclusief montage en 21 procent btw, kost gemiddeld tussen de 1.200 en 3.500 euro, afhankelijk van het vermogen en de lengte van het leidingwerk. Een verlaagd btw-tarief van 9 procent geldt hier niet — dat tarief is gereserveerd voor isolatiemaatregelen, niet voor koelapparatuur. Meerdere kamers via een multi-split systeem lopen al snel op tot 4.000 à 6.500 euro.
Over de ISDE-subsidie bestaat online veel verwarrende informatie, en dat is niet zonder reden: sinds 2024 vallen gewone split-airco's — technisch gezien lucht/lucht-warmtepompen die alleen koelen — niet meer onder de ISDE-regeling. Sommige offertes van installateurs suggereren nog altijd "tot 2.000 euro subsidie", maar wie daar nu op rekent, krijgt bij RVO gewoon een afwijzing. Alleen lucht-waterwarmtepompen en STEK-erkende hybride systemen die ook verwarmen, komen nog in aanmerking, en zelfs dan verschillen de bedragen per bron. Check dus altijd zelf de actuele voorwaarden op rvo.nl/isde vóórdat je een offerte tekent — niet de installateur, maar RVO bepaalt uiteindelijk of je subsidie krijgt.
Doet een airco iets voor je energielabel?
Hier zit de grootste misvatting van dit seizoen.
Een standaard split-unit die alleen koelt, telt niet mee in de energie-index waarop het energielabel wordt berekend — het label kijkt naar verwarming, isolatie en opwekking, niet naar comfortkoeling. Alleen wanneer het toestel een gecertificeerde warmtepompfunctie heeft die ook een deel van de verwarming overneemt, kan dat de energieprestatie positief beïnvloeden. Verwacht dus geen sprongetje van label C naar B enkel omdat er een buitenunit tegen de muur hangt. Toch verandert er wél iets aan de verkoopbaarheid, en dat is precies waar kopers en verkopers elkaar dit jaar tegenkomen op bezichtigingen. Steeds meer kopers vragen expliciet naar koeling, vooral bij bovenwoningen onder een plat dak en bij nieuwbouw met veel glas — huizen die na de hittegolven van juni en juli in de praktijk merkbaar warmer aanvoelden dan vergelijkbare woningen met een goed geïsoleerde spouwmuur. Een makelaar in Utrecht meldde dat kopers bij dakappartementen inmiddels standaard vragen of er al een airco hangt, iets wat drie jaar geleden zelden ter sprake kwam. Dat maakt een airco dit jaar vooral een verkoopargument voor comfort, niet voor energie-efficiëntie, en het is verstandig om dat onderscheid ook zo in de verkoopadvertentie te benoemen.
Verkopen met airco: wat je moet regelen
Beter is om als verkoper vooraf een dossiertje samen te stellen in plaats van pas bij de notaris te merken dat papieren ontbreken. Zorg voor:
- De vergunning of het bewijs dat de plaatsing vergunningvrij was volgens artikel 2.29 Bbl
- Schriftelijke toestemming van de VvE, als de unit op een gemeenschappelijk bouwdeel hangt
- De handleiding en het installatiecertificaat van de installateur, inclusief het F-gassencertificaat
- Eventuele garantiebewijzen — een goed onderhouden airco met een geldige garantie is voor een koper net zoveel waard als een cv-ketel met onderhoudsboekje, en toch vergeten de meeste verkopers dit mee te geven
Vermijd het om de airco als vanzelfsprekend te vermelden zonder onderbouwing — "airco aanwezig" in de advertentietekst zonder vergunning of VvE-toestemming kan bij de koper juist wantrouwen wekken in plaats van vertrouwen. Een dossier met papieren erbij overtuigt sneller dan een foto van de afstandsbediening op de vensterbank.
Wanneer een airco de verkoop juist vertraagt
Dit werkt niet altijd in het voordeel van de verkoper. Bij een verkeerd geplaatste of te grote buitenunit — bijvoorbeeld eentje die duidelijk boven de geluidsnorm zit of zonder toestemming op andermans erf uitsteekt — vraagt een kritische koper er bij de bezichtiging naar, en een makelaar die geen antwoord heeft, verliest geloofwaardigheid over de hele woning, niet alleen over het toestel. Een niet-vergunde unit kan bij een taxatie zelfs leiden tot een opmerking in het taxatierapport, wat de financiering van de koper kan vertragen.
Wat te doen als je nu een airco overweegt
Vraag eerst bij de gemeente na welke lokale aanvullingen gelden — dat telefoontje kost tien minuten en voorkomt een vergunningsprocedure achteraf. Vermijd installateurs die subsidiebedragen beloven zonder naar rvo.nl/isde te verwijzen; dat is vaak verouderde informatie uit 2022 of 2023. Kies bij een appartement voor overleg met de VvE vóórdat de offerte wordt ondertekend, niet erna. En bewaar vanaf dag één alle papieren op één plek, want de volgende keer dat iemand ernaar vraagt, is waarschijnlijk een koper die over een paar jaar met de taxateur door je woonkamer loopt.